او را ملك گفته است و آن چنين است « كلَّا ما كان اللَّه سبحانه ليدخل الجنّة بشرا بامر اخرج به منها ملكا » . در مجمع ذيل آيهء فوق فرموده : شيخ طوسى ملك بودن او را اختيار فرموده و آن در ظاهر تفاسير ما از امام صادق عليه السّلام نقل شده . و آن از ابن عباس و ابن مسعود و قتاده منقول است ( تمام شد ) . به نظر نگارنده چنان كه در « بلس » گذشت جنّ و ملائكه از يك حقيقتاند و اختلاف صنفى و وصفى دارند به « ابليس » رجوع شود در اين صورت اطلاق جنّ و ملك هر دو به او صادق است اين مطلب را المنار نيز گفته و قول راغب در ذيل نقل خواهد شد . اگر گوئى : دربارهء ملائكه هست * ( « بَلْ عِبادٌ مُكْرَمُونَ . لا يَسْبِقُونَه بِالْقَوْلِ وَهُمْ بِأَمْرِه يَعْمَلُونَ » ) * انبياء : 26 و 27 . پس چطور شيطان نافرمانى كرد ؟ گوئيم : اين سخن در « ملك » بررسى خواهد شد و اشكالى ندارد كه صنف جنّ از ملائكه اهل گناه باشند . چنان كه در سورهء جنّ هست . راغب در مفردات گويد : جنّ به دو وجه گفته مىشود يكى روحانيّين كه از ديده پنهاناند در اين صورت ملائكه و شياطين داخل در جنّاند هر ملك جنّ است ولى هر جنّ ملك نيست ( محل حاجت تمام شد ) . ولى اگر ملك و جنّ از يك حقيقت نباشند ناچار بايد گفت : او از جنّ بود نه از ملائك زيرا آيهء فوق الذكر در جنّ بودن او صريح و غير قابل تأويل است . حدود تسلط شيطان در كيش ثنويت ايران قديم اهريمن خالق مطلق بديها و شرور و آفات و موجودات زيان آور از قبيل مار ، عقرب و غيره است ، ممكن است بعضى خيال كنند : شيطان در قرآن و اسلام مرادف اهريمن در عقيدهء ايران باستان است . ولى اين اشتباه محض است . شيطان و جنّ نقشى در كار خلقت ندارند . خالق تمام اشياء خداوند است و